نوروز، هفت‌سین و همبستگی فرهنگی ملت‌های منطقه اکو

نوروز، هفت‌سین و همبستگی فرهنگی ملت‌های منطقه اکو
نوروز
هفت‌سین، سفره و یا میزی متشکل از هفت عنصر نمادین است که از طبیعت گرفته شده و نام آنها با حرف "سین" آغاز می‌شود و به‌طور سنتی در ایام نوروز و سال نو خورشیدی چیده می‌شود. هفت‌سین از مشهورترین مراسم نوروز است که روی زمین یا میز چیده می‌شود. در ادامه درخصوص هر یک از این اقلام صحبت خواهد شد. در ایران، میز هفت‌سین معمولاً تا پایانِ نوروز در خانه‌ها می‌ماند، و برخی در روز سیزدهمِ نوروز، سبزه و ماهی را به آب می‌سپارند.
در میز هفت سین سبزه نماد تولد دوباره، سر سبزی، زندگی و امید است و نیز نشان دهنده پیوند انسان با طبیعت است. سمنو نماد قدرت ، برکت، فراوانی و زایش است. در فرهنگ ایرانی سمنو نشانه صبر و تلاش و نعمت الهی است . سیب نماد زیبایی، سلامتی، عشق و تندرستی است. سنجد نماد خرد، عشق و دلبستگی است. در برخی منابع آمده است که سنجد نشانه عقل، تفکر و سنجیدگی و تصمیم گیری است. سیر نماد پاکی ، محافظت و سلامتی است زیرا سیر به سبب خاصیت ضد عفونی کننده و درمانی درواقع نماد دفع بیماری‌ها و دوری از بدی‌ها در سال جدید می باشد. سرکه نماد صبر، پذیرش و گذر زمان است چرا که سرکه حاصل دگرگونی و فعل و انفعالات و گذشت زمان است و در هفت سین نماد شکیبایی، پختگی  و پذیرش فراز و نشیب های زندگی است. سماق نماد طلوع خورشید، صبر و پیروزی نیکی بر بدی است و همچنین به معنای تحمل سختی وداشتن امید برای نتیجه نیک تعبیر می شود. 
علاوه بر این هفت عنصر اصلی ممکن است برخی از چیزهای دیگر هم در میز هفت سین بنا به عرف و سنت و اعتقاد مرمان نواحی گوناگون  قرار بگیرد مانند قرآن: جهت معنویت و راهنمایی؛ آینه: جهت پاکی ، روشنایی و خود شناسی؛ شمع: به معنای نور، گرما و زندگی؛ تخم مرغ رنگی: به معنای زایش و تداوم نسل؛ ماهی قرمز: به معنای جنب و جوش و شادابی زندگی؛ و نهایتا سکه: به معنای رزق و روزی و فراوانی مال.
چیدن میزهفت سین به طور مشخص یک سنت و رسم ایرانی است و بسیاری از کشورهای عضو اکو نوروز را جشن می گیرند اما میز هفت سین در همه کشورهای عضو اکو چیده نمی شود،  اما به جای میزهفت سین ، این کشورها آیین های بومی خودشان را دارند.   
در ایران میز یا سفره هفت سین به صورت کامل و کلاسیک در بین تمامی ایرانیان چیده می شود و هسته اصلی آیین و مراسم نوروز بشمار می آید. 
در افغانستان میز هفت سین به صورت محدود و متفاوت چیده می شود و در آنجا بیشتر " هفت میوه" رایج است که شامل میوه های خشک و خیسانده مانند کشمش، سنجد، پسته، بادام، گردو و ..... است. با این حال، در برخی مناطق شهری میز هفت‌سین ایرانی هم چیده می‌شود.
در جمهوری آذربایجان میز هفت سین ندارند و میز " خونچا" دارند که شامل سبزه، شمع، تخم مرغ رنگی و شیرینی های سنتی ( بدون الزام به حرف سین) می باشد. 
در پاکستان چیدن میزهفت‌سین رایج نمی باشد و آیین نوروز بیشتر در میان فارسی زبانان، شیعیان و پارسیان برگزار می شود. 
در تاجیکستان میز هفت سین ندارند. اما نوروز با غذاهای محلی، شعر خوانی، سمنو پزی، و آیین های مردمی برگزار می شود و برخی منابع از " هفت شین" یا نمادهای مشابه نام می‌برند، ولی رایج و رسمی نیست. 
در کشور ازبکستان میزهفت سین ندارند و نوروز با پختن " سومالاک ( مشابه سمنو)، موسیقی و آیینهای جمعی برگزار می شود. 
در کشور ترکمنستان، میز هفت سین  چیده نمی شود و نوروز بیشتر بر آیینهای ملی،  موسیقی و خوراک های نوروزی تمرکز دارد. 
در کشور ترکیه هفت سین وجود ندارد و نوروز بیشتر در میان کردها و علویان برگزار می شود و جنبه آیینی – اجتماعی دارد.  
در قزاقستان، نیزهفت سین  چیده نمی شود و مراسم نوروز با " کوژه " که هفت ماده غذایی است ( که لزوما با حرف سین شروع نمی شوند) برگزار می شود. 
در قرقیزستان میز هفت‌سین وجود ندارد، اما مراسم نوروز همراه با جشن‌های قومی، مسابقات سنتی و غذاهای محلی برگزار می شود. 
شایان ذکر است که در مراسم نوروز، پخت سمنو یک اشتراک فرهنگی مهم اما نه همگانی در بین کشورهای عضو اکو است.  در واقع  پخت سمنو درتمامی کشورهای عضو اکو نماد نوروز نیست و یا جزء سنت ملی محسوب نمی شود، و این آیین متعلق به حوزه فرهنگی ایران و آسیای میانه است. هر چند پخت سمنو در برخی از کشورهای عضو اکو رایج است. 
در ایران، پخت آن از گذشته تا امروز، به‌ویژه در روزهای پایانی سال، یک آیین جمعی و سنتی بوده است و یکی از اجزای اصلی سفره و یا میز هفت‌سین بشمار می آید. 
در افغانستان با نام سمنک معمولا به صورت جمعی و آیینی پخته می شود. در تاجیکستان با نام سمنک، از نمادهای اصلی نوروز است.  در ازبکستان با نام سومالک (Sumalak) همراه با جشن های شبانه پخته می شود. در ترکمنستان با نام سمنک ، بخشی از آیین های نوروزی است. در آذربایجان پخت سمنی و یا سمنی حالوا (Semeni) را در ایام نوروز دارند که نماد رویش و برکت است. 
در برخی دیگر از کشورهای عضو اکو مثل قزاقستان و قرقیزستان پخت سمنو یا سومالک  فقط در میان اقلیت‌های تاجیک یا ازبک دیده می‌شود، و به‌عنوان سنت سراسری کشور شناخته نمی شود. در کشور ترکیه و پاکستان نیز پخت سمنو به‌عنوان سنت نوروزی رایج نمی باشد. 
 

 

 

 

۱۱
برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.