بررسی این لباسها نشان میدهد که چگونه انسان ایرانی در طول قرنها، پوشاک خود را با طبیعت و فرهنگ پیرامونش هماهنگ کرده است. از جمله لباس های سنتی ایرانی می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
１. لباس سنتی قشقایی؛ که نشانگر رنگ، حرکت و زندگی عشایری است.
قشقاییها از ایلهای بزرگ ترکزبان جنوب ایران هستند که زندگی عشایری دارند و کوچنشینند. از ویژگیهای لباسهای آنها می توان گفت که لباس مردان شامل پیراهن بلند، شلوار گشاد و جلیقه است. کلاه نمدی دوگوش نیز از نشانههای هویتی آنان است. زنان قشقایی لباسهایی بسیاررنگارنگ با دامنهای بلند و چندلایه و روسریهای بزرگ میپوشند. لباسهای آزاد و خنک آنها برای حرکت در مناطق گرم و نیمهگرمسیری مناسب است. در عین حال رنگهای شاد در لباس زنان نشاندهنده روحیه جمعی و شادی در فرهنگ عشایری است. نوع دوخت و طرح لباسها، هویت قبیلهای را مشخص میکند و افراد را از سایر ایلات متمایز میسازد.
２. لباس بختیاری؛ که سازگار با اقلیم کوهستان می باشد.بختیاریها در مناطق کوهستانی زندگی میکنند و لباس آنها کاملاً با شرایط سخت طبیعت هماهنگ شده است. از ویژگی لباس آنها می توان گفت که مردان شلوارهای بسیار گشاد سیاه (دَبیت)، عبای پشمی و کلاه نمدی دارند و زنان از دامنهای پرچین و لباسهای چندلایه استفاده میکنند. شلوار گشاد امکان حرکت راحت در کوه و هنگام کوچ را فراهم میکند و لباسهای پشمی در برابر سرما محافظت ایجاد میکنند. در واقع نوع پوشش نشاندهنده جایگاه فرد در ایل و نقش او در جامعه است.
3- لباس کردی؛ که ترکیبی از زیبایی و تنوع فرهنگی است.
کردها در مناطق غربی ایران زندگی میکنند و لباس آنها یکی از متنوعترین پوششهای سنتی ایران است. لباس مردان شامل شلوار گشاد، پیراهن بلند، شال کمری و دستار است و زنان لباسهایی با رنگهای بسیار متنوع و تزئینات فراوان میپوشند. تنوع رنگ این لباسها نشاندهنده فرهنگ غنی و شادیمحور این قوم است. نوع پوشش زنان و مردان میتواند وضعیت تأهل یا موقعیت اجتماعی را نشان دهد. در عین حال لباس کردی بهعنوان یکی از زیباترین پوششهای سنتی ایران شناخته میشود.
4- لباس بلوچ؛ که با هنر سوزندوزی همراه است.
بلوچها در جنوب شرق ایران زندگی میکنند و لباس آنها شهرت جهانی دارد. لباس مردان ساده و بلند است و لباس زنان با سوزندوزیهای بسیار ظریف و پیچیده تزئین میشود. از نظر هنری سوزندوزی بلوچ نوعی هنر زنده و هویتساز است. لباسهای بلند و گشاد برای گرمای شدید منطقه مناسب هستند. در برخی مناطق، سوزندوزی روی پارجه و لباس به منبع درآمدی برای زنان تبدیل شده است.
5- لباس ترکمن؛ که با شکوه رنگ و جواهرات همراه است.
ترکمنها در شمال شرق ایران زندگی میکنند و لباس آنها بسیار باشکوه است. مردان ترکمن از کلاههای پوستی بلند (تلپک) و لباسهای بلند استفاده میکنند. زنان لباسهای قرمز و سبز همراه با زیورآلات نقرهای فراوان می پوشند. ازنظر نمادین جواهرات نشاندهنده ثروت و جایگاه اجتماعی است. درضمن لباسهای ضخیم آنها برای مقابله با سرمای منطقه بسیار مناسب هستند. ناگفته نماند که برخی از زیورآلات آنها نقش محافظتی و اعتقادی دارند
6. لباس لُر؛ که ساده همراه با رنگهای شاد است.
لرها در مناطق غرب و جنوب غرب ایران زندگی میکنند. لباس مردان لر ساده و شامل شلوار گشاد و شال کمری است و زنان لر از دامنهای چیندار و لباسهای رنگی استفاده میکنند. لباس آنها برای کارهای روزانه و زندگی روستایی مناسباند.رنگهای شاد نشاندهنده روحیه اجتماعی و مهماننوازی است. در عین حال نوع لباس آنها نشاندهنده تعلق آنها به ایل خاص لر است.
7- لباس گیلکی و مازندرانی؛ که سازگار با رطوبت منطقه شمال کشور می باشد.
در شمال ایران به دلیل بارندگی و رطوبت زیاد، لباسها ویژگی خاصی دارند. لباسها معمولاً سبک، چندلایه و مقاوم در برابر رطوبت هستند. زنان از روسریهای گلدار نخی و دامنهای چیندار استفاده میکنند. لباس های گیلکی مقاوم در برابر باران و رطوبت بالا میباشد. در ضمن لباس ها طوری طراحی شده اند که برای فعالیت در شالیزار و باغ مناسب می باشند. طرحهای گلدار این لباسها نشاندهنده ارتباط با طبیعت است.
در جمع بندی می توان گفت که لباسهای سنتی اقوام ایران ترکیبی از هنر، نیازهای اقلیمی و هویت فرهنگی هستند. این پوششها نشان میدهند که چگونه انسان ایرانی در طول تاریخ توانسته است بین زیبایی، کارکرد و شرایط محیطی تعادل ایجاد کند. امروزه نیز این لباسها نهتنها ارزش تاریخی دارند، بلکه بهعنوان میراث فرهنگی و منبع الهام برای طراحیهای مدرن مورد توجه قرار گرفتهاند.