هیدرِلِز ، یکی از کهنترین آیینهای بهاری منطقه، جشن بیداری طبیعت و آغاز «روزهای روشن سال» است؛ سنتی که ریشههای آن در لایههای گوناگون فرهنگهای ایرانی، ترک، آناتولیایی و آسیای میانه تنیده شده و در طی قرنها با روایتهای اسلامی نیز پیوند یافته است.
در باورهای مردمی، این شب زمان دیدار خضر و الیاس است؛ دو چهره مقدس و نمادینِ برکت، آب، زندگی و یاریرسانی. از همینرو، هیدرِلِز تنها یک جشن فصلی نیست، بلکه آیینی برای امید، فراوانی و پیوند دوباره انسان با طبیعت و با یکدیگر است.
روشن کردن آتش، رفتن به دل طبیعت، نوشتن آرزوها و گردهماییهای خانوادگی، آیینهایی هستند که هیدرِلِز را به سنتهایی آشنا در فرهنگ ایرانی نیز نزدیک میکنند؛ عناصری که یادآور چهارشنبهسوری، نوروز و سیزدهبدرند؛ جشنهایی که در آنها نیز انسان، طبیعت، روشنایی و امید به شکلی نمادین در کنار هم قرار میگیرند.
پریدن از روی آتش، آویختن آرزوها بر شاخههای درختان و اجرای موسیقیهای محلی، بخشی از آیینهایی است که طی نسلها در حافظه فرهنگی ملتهای منطقه باقی ماندهاند.
این میراث فرهنگی در سال ۲۰۱۷ بهصورت مشترک توسط ترکیه و مقدونیه شمالی در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شد؛ گواهی بر آنکه آیینهای مردمی، فراتر از مرزها، میتوانند حافظ حافظه جمعی و زبان مشترک فرهنگها باشند.