در فرهنگ قزاق، عقاب طلایی همواره نماد آزادی، قدرت، شجاعت، تیزبینی و عظمت روح انسانی بوده و جایگاهی ویژه در سنتهای قومی و زندگی عشایری داشته است.
پیشینه احترام به عقاب در میان اقوام ترک و استپی به دوران باستان بازمیگردد. پژوهشهای مردمشناسی و یافتههای باستانشناسی در مناطق استپی آسیای مرکزی نشان میدهد که پرندگان شکاری، بهویژه عقاب، از دیرباز در آیینها، شکار و نمادهای قدرت در میان اقوام کوچنشین نقش مهمی داشتهاند. این پیوند عمیق میان انسان و عقاب بعدها در موسیقی، ادبیات شفاهی، پوشاک سنتی و رقصهای محلی قزاق نیز بازتاب یافت.
رقص «بۈرکیت بیی» ارتباط فرهنگی نزدیکی با سنت تاریخی «برکوتچی» یا شکار با عقاب دارد؛ سنتی که در آن شکارچیان قزاق، عقاب طلایی را برای شکار آموزش میدادند. این آیین که قرنها بخشی از سبک زندگی عشایری در قزاقستان و دیگر مناطق آسیای مرکزی بوده، نه تنها مهارتی برای شکار، بلکه نشانهای از جایگاه اجتماعی، تجربه و پیوند انسان با طبیعت محسوب میشده است. در فرهنگ قزاق، شکارچی عقاب یا «برکوتچی» احترام ویژهای در جامعه داشته و نمادی از مهارت، صبر و قدرت به شمار میرفته است.
در اجرای رقص عقاب، حرکات دستها، بازوها و شانهها به گونهای طراحی شدهاند که حالت گشودن بالها، اوجگیری و پرواز عقاب را تداعی کنند. چرخشهای سریع، حرکات قدرتمند پا و نگاههای نافذ رقصنده نیز شکوه و هیبت این پرنده را بازآفرینی میکند. برخلاف برخی رقصهای آرام و نرم آسیای مرکزی، «بۈرکیت بیی» دارای ریتمی پویا و پرانرژی است و معمولاً توسط مردان اجرا میشود؛ هرچند امروزه زنان نیز در اجراهای صحنهای و گروهی این رقص را اجرا میکنند.
پژوهشگران فرهنگ عامه معتقدند که این نوع رقصها در میان اقوام استپی تنها جنبه سرگرمی نداشتند، بلکه بخشی از آیینهای اجتماعی، جشنها و انتقال مفاهیم فرهنگی از نسلی به نسل دیگر محسوب میشدند. حرکات الهامگرفته از حیوانات، بهویژه اسب و عقاب، در بسیاری از هنرهای نمایشی اقوام ترک و مغول دیده میشود و نشاندهنده پیوند عمیق آنان با طبیعت و زندگی کوچنشینی است.
در دوران اتحاد جماهیر شوروی، بخشی از سنتهای بومی آسیای مرکزی دستخوش تغییر شد، اما بسیاری از عناصر فولکلور قزاق، از جمله موسیقی و رقصهای سنتی، در مناطق محلی و میان گروههای فرهنگی حفظ گردید. پس از استقلال قزاقستان در سال ۱۹۹۱، توجه به هویت ملی و میراث فرهنگی افزایش یافت و رقصهای سنتی بار دیگر در جشنوارهها، برنامههای رسمی و اجراهای بینالمللی احیا شدند.
امروزه «بۈرکیت بیی» نه تنها یک رقص فولکلور، بلکه نمادی از هویت فرهنگی و روح زندگی در استپهای قزاقستان محسوب میشود. این رقص در جشنوارههای فرهنگی، رویدادهای ملی، برنامههای گردشگری و اجراهای بینالمللی به نمایش گذاشته میشود و بخشی از تلاش قزاقستان برای معرفی میراث ناملموس خود به جهان است.
عقاب طلایی همچنان جایگاهی ویژه در فرهنگ معاصر قزاقستان دارد؛ تا جایی که تصویر آن در پرچم ملی این کشور نیز دیده میشود. به همین دلیل، رقص عقاب را میتوان تجلی هنری روح آزادی، شکوه طبیعت و میراث کهن مردمان استپ دانست؛ میراثی که همچنان در حافظه فرهنگی مردم قزاق زنده مانده است