دوازدهم دی؛ روز رشت؛ بازخوانی هویت شهری در گذر تمدن

بر اساس مستندات تاریخی و پژوهش‌های اساتید برجسته‌ای چون «روبرت واهانیان»، حدود ۴۶۸ سال پیش در چنین روزی (۱۲ دی ۹۳۶ هجری شمسی)، «سلطان محمود»، نماینده شاه طهماسب صفوی، در میان استقبال بزرگان منطقه وارد رشت شد. این تاریخ نقطه عطفی در تاریخ گیلان است؛ چرا که رشت رسماً به عنوان مرکز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این ایالت برگزیده شد و جایگزین فومنات گردید.

رشت؛ دروازه تمدن و شهر اولین‌ها

موقعیت استراتژیک رشت در مسیر راه ابریشم و نزدیکی به اروپا از طریق دریای خزر، این شهر را به «دروازه ورود مدرنیته» به ایران تبدیل کرد. رشت در بسیاری از شاخص‌های فرهنگی پیشگام بوده است:

اولین کتابخانه ملی ایران (۱۳۰۶)

اولین تئاتر کلاسیک با حضور بانوان

اولین داروخانه شبانه‌روزی (داروخانه کارون)

اولین خانه سالمندان و معلولین در ایران

هویت فرهنگی: شهر خلاق خوراک‌شناسی

در سال ۲۰۱۵، رشت به عنوان تنها شهر ایران در آن زمان، به شبکه شهرهای خلاق یونسکو (UCCN) در زمینه خوراک‌شناسی (Gastronomy) پیوست. با بیش از ۲۵۰ نوع تنوع غذایی، رشت نه تنها یک قطب آشپزی، بلکه موزه‌ای زنده از پیوند «طبیعت» و «فرهنگ» است که در آن استفاده از مواد بومی و گمج‌های سفالی، بخشی از میراث ناملموس بشری محسوب می‌شود.

رویدادهای امسال (دی ۱۴۰۴ / ژانویه ۲۰۲۶)

به مناسبت این روز، شهرداری و مراکز فرهنگی رشت برنامه‌های متنوعی را تدارک دیده‌اند:

نمایشگاه رشت در گذر زمان: اکران تصاویر قدیمی و اسناد تاریخی در پیاده‌راه فرهنگی (میدان شهرداری).

جشنواره خوراک محلی: برپایی غرفه‌های معرفی غذاهای اصیل گیلانی با رویکرد گردشگری پایدار.

نشست‌های علمی: بررسی نقش رشت در جنبش مشروطه و نهضت جنگل با حضور پژوهشگران تاریخ.

کنسرت‌های موسیقی ملل: اجرای گروه‌های موسیقی فولکلور به مناسبت انتخاب دوشنبه (تاجیکستان) به عنوان پایتخت فرهنگی آسیا و پیوندهای فرهنگی رشت با آسیای مرکزی.

سخن پایانی: روز رشت، تنها متعلق به جغرافیای گیلان نیست؛ این روز متعلق به تمام کسانی است که به فرهنگ، تسامح و مدنیت ارج می‌نهند. رشت با بازار بیدار، پیرسراهای تاریخی و باران‌های همیشگی‌اش، همواره قلب تپنده فرهنگ شمال ایران باقی خواهد ماند.

«رشت، شهر شب‌های روشن، ۱۲ دی ماه بر همگان خجسته باد.»