کتاب «اقبال در جهان معاصر فارسی»، اثری پژوهشی در حوزه کتابشناسی تحلیلی و آسیبشناسی اقبالپژوهی در ایران است که در سال 1401، همزمان با صدوچهلوپنجمین سالروز تولد علامه محمد اقبال لاهوری، متفکر اندیشهساز و شاعر بلندآوازه اهل پاکستان، به همت انتشارات مؤسسه فرهنگی اکو منتشر و به جامعه علمی عرضه شد.
این کتاب به قلم دکتر حکیمه دسترنجی، درواقع سومین حلقه از زنجیره آثار مرجع در حوزه اقبالپژوهی محسوب میشود که در ۲۸۴ صفحه و قطع وزیری به زیور چاپ آراسته شده است. نویسنده در این اثر با رویکردی جامعنگر به سراغ دهه ۹۰ شمسی (۱۳۹۱-۱۴۰۰) رفته و کلیه آثار این حوزه، اعم از کتابها، مقالههای علمی، گزارشهای مطبوعاتی و پایاننامههای دانشگاهی را مورد تجزیهوتحلیل قرار داده است تا بانک اطلاعاتی جامع و روشمندی را برای نسلهای بعدی پژوهشگران پیریزی کند.
کتاب مذکور که با مقدمه مرادجان بوریبایف و ویراستاری دکتر زهرا اصلانی تنظیم شده است، با هموارتر نمودن مسیر مناسبات فرهنگی میان ملل منطقه، ابزاری ارزشمند برای آگاهیبخشی و شناخت هرچه بیشتر میراث این حکیم فرزانه به شمار میرود. ساختار محتوایی کتاب در سه فصل تخصصی به بررسی ابعاد مختلف پژوهشهای اقبالشناسی میپردازد؛ بهطوریکه فصل اول به مطالعه تطبیقی سیر اقبالشناسی در ایران طی دهه ۹۰ و مقایسه آن با دورههای پیشین (از سال ۱۳۰۷ تا ۱۳۹۱) اختصاص دارد تا از این طریق چگونگی نفوذ و تغییر رویکردهای اندیشگانی اقبال در فضای علمی و فرهنگی ایران ترسیم شود؛ در فصل دوم تحلیل محتوایی و بررسی کیفی و کمی آثار منتشرشده مدنظر قرار گرفته و نویسنده در این بخش تلاش میکند با نگاهی نقادانه، عیار علمی انتشارات این دهه را بسنجد. فصل سوم نیز با ارائه پنج نمایه تفصیلی و نمودارهای آماری، همچون کلیدی برای پژوهش عمل کرده و با تسهیل دسترسی سریع جستجوگران به منابع، تصویری بصری از روند رشد یا چالشهای فعالیتهای پژوهشی ارائه میدهد.
مؤلف در پیشگفتار کتاب تأکید میکند که در عصر فراوانی اطلاعات، تشخیص سره از ناسره و جلوگیری از تکرار مکررات در پژوهشهای علمی یک ضرورت اجتنابناپذیر است. این کتاب با شناسایی لایههای پنهان اندیشه اقبال و تحلیل نیازهای فرهنگی، علمی و دینی در عصر جدید، میکوشد چراغ راهی برای اعتلای پژوهشهای نوین در عرصه شرقشناسی و دینشناسی باشد و از هدررفت توان علمی پژوهشگران در مسیرهای تکراری و موازیکاریهای مرسوم جلوگیری کند.
علاقهمندان و پژوهشگران جهت دریافت یا امانت گرفتن این اثر میتوانند به کتابخانه دیپلماتیک مؤسسه فرهنگی اکو مراجعه نمایند.