«چله مهر: تجلی وحدت تمدنی ملت‌های حوزه اکو»

به نام پروردگار مهر و نور

عالیجنابان، سفرای ارجمند و مقامات محترم کشورهای دوست و برادر، اساتید، ادیبان و مهمانان گرانقدر، سلام و خیر مقدم عرض می‌کنم.

بسیار خرسندم که در آستانه فرارسیدن شب یلدا، این نماد وحدت فرهنگی منطقه، میزبان حضور گرانقدر شما در «جشن بین‌المللی چله مهر» هستم و از مشارکت ارزشمند شما در این محفل صمیمی قدردانی می‌نمایم.

«چله مهر»، تنها یک شب در تقویم نیست؛ بلکه یک سنت دیرینه تمدنی است که ریشه‌های عمیق ما را در پهنه گسترده حوزه اکو به هم پیوند می‌زند. قدمت این آیین باستانی، به هزاران سال پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که نیاکان ما این شب را به عنوان شب تولد ایزد مهر یا میترا جشن می‌گرفتند. این شب، جشن آغاز غلبه تدریجی نور بر تاریکی است؛ نمادی زیبا از امید جاودان و ایمان به پیروزی روشنایی بر ظلمت. یلدا، در واقع، عهد و پیمان انسان‌های نخستین با طبیعت و نظم کیهانی است. آن‌ها به ما آموختند که در اوج تاریکی نیز باید چشم به راه صبح بود.

این میراث ارزشمند فرهنگی، در میان مردم افغانستان، آذربایجان، ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکیه و دیگر کشورهای عضو سازمان اکو، با آداب و رسوم متفاوت، اما با یک پیام واحد که قدردانی از خانواده، خردورزی و همدلی و احترام به طبیعت است، گرامی داشته می‌شود. این شب، بزرگداشت روح جمعی و حکمت انسان در برابر سرمای زمستان است.

اهمیت یلدا در این است که فرهنگ‌های مختلف حوزه تمدنی اکو، این جشن را با نمادها و آیین‌های منحصر به فرد خود غنی ساخته‌اند: در کشورهای همسایه، میوه‌های قرمزرنگ، مانند: انار و هندوانه نماد برکت و گرمای خورشید هستند و این شب با نام‌های دیگری همچون «چیلَّه گِجَه‌سی»، «نار داناسی» یا جشن «اولین شب زمستان» شناخته می‌شود و سنت‌های مرتبط با آن، اشتراکات زیادی با یلدا دارد. در تمام این مناطق مردم با طبخ غذاهای ویژه، خوردن خشکبار و آجیلو جمع شدن دور آتش، به استقبال زمستان می‌روند و سنت قصه‌خوانی، شاهنامه‌خوانی و شعرخوانی، چیدن سفره شب یلدا،همگی نشان از یک ریشه تمدنی واحد دارند که ما را به گذشته درخشان ادبی‌مان متصل می‌کند.

همچنین الگوبرداری و مشابهت‌های زیاد این آیین باستانی، در فرهنگ‌های دیگر جهان، از جمله جشن‌های باستانی اروپایی و زمستانی، نشان می‌دهد که درک انسان از نظم کیهانی و پیروزی نور، مفهومی جهانی است.

مؤسسه فرهنگی اکو مفتخر است که نقش خود را در حفاظت و ترویج این میراث مشترک ایفا می‌کند. میراثی که ریشه در ژرفای تمدن مشترک و پیوندهای ناگسستنی ملت‌های حوزه اکو دارد. امروز، هدف ما فراتر از برگزاری یک جشن است؛ ما درحال تحکیم دیپلماسی فرهنگی هستیم؛ در این راستا، موفقیت ارزشمند ثبت جهانی «یلدا/شب چله» در فهرست میراث ناملموس یونسکو، یک دستاورد بزرگ و نمونه‌ای درخشان از پتانسیل عظیم فرهنگی حوزه اکو محسوب می‌شود؛ این ثبت جهانی، نه تنها احقاق حق تاریخی این تمدن کهن است، بلکه به معنای به رسمیت شناختن پیام جهانی آن از سوی جامعه بین‌المللی است؛ پیامی که در روزگار پرچالش امروز، ندای «صلح پایدار، دوستی و آشتی» را به گوش تمام بشریت می‌رساند.

گرد هم آمدن ما در اینجا برای گرامی‌داشت یلدا، تجلی عملی این واقعیت است که: فرهنگ، قوی‌ترین و پایدارترین پل ارتباطی است؛ ما باور داریم که شعر حافظ، حکمت سعدی، و بینش شاعرانی چون علامه اقبال لاهوری، سرمایه‌های معنوی مشترکی هستند که قوی‌تر از هر مرز جغرافیایی، ملت‌های ما را به هم متصل نگه می‌دارند. این گردهمایی، در عین حال، نشان‌دهنده اراده ما برای همبستگی، همدلی و گسترش بیشتر همکاری‌های منطقه‌ای در تمامی ابعاد، فرهنگی، علمی و اجتماعی است.

صمیمانه امیدواریم که این جشن کهن، پیوندهای قلبی ما را بیش‌ازپیش مستحکم‌تر سازد و نویدبخش دورانی مملو از صلح، پیشرفت و موفقیت برای همه ملت‌های حوزه اکو و تمام جهان باشد.

از حضور پر مهر شما سپاسگزارم. شب چله مبارک و طولانی باد دوستی‌های ما.

سفیر محمد حسن

رئیس مؤسسه فرهنگی اکو

 27 آذر 1404 – 18 دسامبر 2025