همایش بزرگداشت مختوم قلی فراغی

جناب آقای دکتر نظام‌الدین زاهدی، سفیر محترم جمهوری تاجیکستان در تهران،

جناب آقای ایلیاس غایپ اوف، سفیر محترم ترکمنستان در تهران،

جناب آقای دکتر علی رهبر، مدیرعامل محترم مؤسسه فرهنگی و هنری ترکمن (خانه فرهنگ ترکمن)،

سفیران ارجمند، استادان گرانقدر، میهمانان محترم، خانم ها و آقایان،

مایه افتخار است که امروز در جمع شما حضور دارم و به همگی خوش‌آمد می‌گویم. منطقه اکو تنها یک محدوده جغرافیایی نیست؛ بلکه حوزه‌ای تمدنی و خاستگاه اندیشه‌های بزرگ بشری است. این سرزمین، اندیشمندان و بزرگانی چون مولانا، فردوسی، حافظ، رودکی، علامه اقبال و مختوم قلی فراغی را به جهان معرفی کرده است؛ اندیشمندانی که تنها شاعر نبودند، بلکه با آثار خود آگاهی،  وجدان، جامعه و مسیر تاریخ را شکل دادند.

امروز با هدفی ارزشمند گرد هم آمده‌ایم تا از یکی از درخشان‌ترین چهره‌های ادبی ترکمنستان تجلیل کنیم و اندیشمندی را گرامی بداریم که افکار و آرمان‌هایش همچنان در گذر نسل‌ها طنین‌انداز است. مختوم قلی فراغی در روزگاری دشوار، آکنده از تفرقه، ناامنی و سختی زیست؛ اما هرگز به سکوت پناه نبرد. او با کلامی نافذ و هدفمند به شرایط زمانه خود پاسخ گفت. شعر را به ابزاری برای بیداری، تأمل اخلاقی و دعوت به عدالت، شفقت، کرامت انسانی و همبستگی اجتماعی تبدیل کرد.

در کانون و مرکز اندیشه‌های او، اخلاق جایگاهی بنیادین دارد. مختوم قلی همواره این حقیقت جاودانه را یادآور می‌شد که انسان‌ها در برابر یکدیگر و در برابر جامعه مسئولیت دارند. او مردم را به صداقت، درستکاری، فروتنی، عدالت و احترام فرا می‌خواند و در برابر حرص، ظلم، نفرت و خودخواهی با صراحت می‌ایستاد. این ارزش‌ها تنها آرمان‌هایی متعلق به گذشته نیستند، بلکه اصولی جهان‌شمول و ماندگارند که امروز نیز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارند. توسعه و پیشرفت جامعه بدون معیارهای اخلاق ناقص است، و پیشرفت بدون ارزش‌های انسانی، پایدار نخواهد بود.

به همان اندازه، نگاه او به وحدت و همبستگی نیز اهمیت دارد. او به‌خوبی دریافته بود که تفرقه، جوامع را تضعیف می‌کند، در حالی که وحدت و اتحاد، سرچشمه قدرت و پیشرفت است. از این‌رو مردم را فرا می‌خواند تا از اختلافات فراتر روند، همبستگی را تقویت کنند و برای خیر و منفعت عموم تلاش نمایند. از نگاه او، صلح، ثبات و توسعه، مفاهیمی انتزاعی نبودند، بلکه ضرورت‌هایی اجتماعی بودند که بر پایه مسئولیت‌پذیری جمعی استوار می‌شدند.

به همین دلیل صدای مختوم قلی مرزهای جغرافیایی و قرون را درنوردیده است. پیام او تنها خطاب به ترکمنستان نیست، بلکه برای همه جوامعی است که در جست‌وجوی همزیستی، تفاهم و آینده‌ای مشترک هستند. در جهان امروز که با قطبی‌شدن، بی‌اعتمادی، سوءتفاهم‌های فرهنگی و افزایش تنش‌ها روبه‌رو هستیم، اندیشه‌های او بیش از هر زمان دیگری معنا و کارآمدی یافته‌اند. امروز بیش از گذشته به ارتباط، همدلی و احترام متقابل نیازمندیم. مختوم قلی مسیر روشنی را پیش روی ما قرار می‌دهد: گفت‌وگو به جای تفرقه، همدلی به جای طرد یکدیگر، احترام به جای کینه، و پاسداشت کرامت همه انسان‌ها.

ما به‌عنوان اعضای خانواده اکو، با تاریخی مشترک از تجارت، دانش، شعر، ایمان و تبادلات فرهنگی، به یکدیگر پیوند خورده‌ایم. مختوم قلی فراغی متعلق به این حوزه تمدنیِ به‌هم‌پیوسته است؛ نه صرفاً به یک ملت، بلکه به میراث مشترک همه ما در منطقه. ما در مؤسسه فرهنگی اکو بر این باوریم که فرهنگ، آنجا که سیاست از ایجاد ارتباط بازمی‌ماند، پل و ارتباط می‌سازد و ادبیات، درهایی را می‌گشاید که موانع قادر به بستن آن نیستند. 

همایش امروز تجلی همین باور است. این جلسه، پژوهشگران، اندیشمندان، دیپلمات‌ها و فعالان فرهنگی را گرد هم آورده است تا با بازخوانی اندیشه‌های مختوم قلی، تبادل دیدگاه‌ها و تقویت تفاهم و همکاری‌های فرهنگی در منطقه، گامی مؤثر بردارند.

در پایان، صمیمانه از سفارت محترم ترکمنستان، سفارت محترم جمهوری تاجیکستان، مؤسسه فرهنگی و هنری ترکمن و همه شرکت‌کنندگان ارجمند به‌دلیل حضور ارزشمند و حمایت‌هایشان سپاسگزاری می‌کنم.

امیدوارم این روحیه تعامل و همکاری همچنان تداوم یابد. بیایید پژوهش، گفت‌وگو و همکاری را بیش از پیش گسترش دهیم و میراث فکری مختوم قلی فراغی را نه تنها به‌عنوان شاعری از گذشته، بلکه به‌عنوان صدایی برای امروز و راهنمایی برای آینده، حفظ و ترویج کنیم.

از توجه شما سپاسگزارم.