مؤسسه فرهنگی اکو در تاریخ ۹ تیرماه ۱۴۰۵، میزبان نخستین نشست از «سلسله نشستهای میراث ناملموس جاده ابریشم» با عنوان «همکاری منطقهای برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در کشورهای عضو اکو» بود.
در این رویداد که با حضور اندیشمندان و کارشناسان فرهنگی برگزار شد، راهکارهای علمی جهت تقویت همکاریهای فرامرزی و صیانت از میراث زنده منطقه، مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
در این نشست، آقای مهرداد رخشنده، مدیر اجرایی مؤسسه فرهنگی اکو، ضمن تأکید بر اهمیت صیانت از میراث زنده جوامع، اظهار داشت: «میراث فرهنگی ناملموس تنها موضوعی فرهنگی نیست؛ بلکه به سرمایهای برای توسعه پایدار، انسجام اجتماعی، توانمندسازی جوامع محلی و دیپلماسی فرهنگی تبدیل شده است و از این منظر، حفاظت از آن سرمایهگذاری برای آینده محسوب میشود، نه صرفاً پاسداشت گذشته».
در ادامه، خانم زلفیه برهان، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در تاجیکستان، ضمن تأکید بر نقش بیبدیل میراث ناملموس در تقویت هویت فرهنگی منطقهای، گفت: «میراث فرهنگی ناملموس نقشی منحصربهفرد در تقویت هویت فرهنگی منطقهای ایفا میکند و به ما یادآوری مینماید که تنوع فرهنگی منبع تفرقه نیست، بلکه پایهای برای گفتگو و درک متقابل است؛ ازاینرو حفاظت از این میراث زنده نهتنها فرهنگهای ملی، بلکه هویت مشترک منطقهای ما را که بر پایه قرنها تاریخ مشترک بنا شده است، تقویت میکند».
خانم دکتر آتوسا مؤمنی، مدیرکل مرکز منطقهای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی، نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکردهای پاسداری، اظهار داشت: «چالش اصلی امروز تنها این نیست که چه میراث فرهنگی مشترکی داریم، بلکه پرسش اصلی این است که چگونه میتوان معنا، تداوم و انتقال آن را در دنیایی که بهسرعت در حال تغییر است، حفظ کرد». وی با اشاره به پارادایم کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو، افزود: «پاسداری نباید به معنای یک اقدام بیرونی و تحمیلی به جوامع باشد؛ بلکه باید بهعنوان یک فرآیند زنده و درونی در نظر گرفته شود که از تجربیات زیسته، کنشهای اجتماعی و روابط میان جوامع سرچشمه میگیرد. ازاینرو، لازم است مدلهای همکاری از تمرکز صرف بر نهادها به سمت ایجاد شبکههای مستقیم ارتباطی میان جوامع محلی در منطقه اکو تغییر یابند تا بدینوسیله، پاسداری از میراث بهعنوان یک مسئولیت جمعی و زیستبومِ بههمپیوسته که در آن جوامع معماران اصلی این فرآیند هستند، محقق گردد».
همچنین پروفسور دکتر حمیدرضا شعیری، استاد نشانهمعناشناسی دانشگاه تربیت مدرس، در تبیین ابعاد این میراث در اظهار داشت: «جاده ابریشم تنها یک مسیر جغرافیایی برای مبادله کالا نبود، بلکه بستری برای تلاقی واقعیت و تخیل محسوب میشد که در آن سرزمین پارس با قدرت تخیل هنری خود، ابریشم را به محصولی حیاتی تبدیل کرد؛ در واقع، جریان مستمر فرهنگی در این مسیر که از باغآراییهای ایرانی تا نمادهای آزادی، همچون سرو خمیده (بتهجقه) و انتقال سازهای زهی نظیر عود را دربر میگرفت، شریان حیاتی ارتباطی میان تمدنهای بزرگ از چین تا اروپا بود که در کنار تبادل تکنولوژیهای چاپ، کاغذ و آموزههای عرفانی، نقشی حیاتی در شکلگیری دستاوردهای دوران مدرنیته و رنسانس ایفا کرد و جهانی غنیتر از منظر هنر و اندیشه پدید آورد».
این برنامه که با دبیری خانم دکتر الههسادات موسوینژاد، کارشناس فرهنگی مؤسسه برگزار شد، بر لزوم انتقال تجربیات میان کشورهای عضو اکو تأکید کرد تا میراث مشترک تمدنی منطقه برای نسلهای آینده حفظ و ترویج گردد.