تهران – آئین افتتاحیه «هفته فیلم اکو» روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ با حضور دکتر رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی جمهوری اسلامی ایران، دکتر مهرداد رخشنده، مدیر اجرایی مؤسسه فرهنگی اکو، دیپلماتها و نمایندگان کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، مدیران فرهنگی، سینماگران، هنرمندان، استادان و دانشجویان در مؤسسه فرهنگی اکو برگزار شد.
این رویداد فرهنگی با افتتاح نمایشگاه پوسترهای منتخب فیلمهای کشورهای عضو اکو همراه بود؛ نمایشگاهی که تا پایان هفته ادامه دارد و بخشی از تاریخ بصری، تنوع هنری و حافظه سینمای کشورهای منطقه را در کنار یکدیگر به نمایش میگذارد.
در ابتدای مراسم، مریم شایگان، مجری و دبیر برنامه، ضمن خوشامدگویی به مهمانان، «هفته فیلم اکو» را فرصتی برای تماشای آثار سینمایی و آشنایی با تنوع فرهنگی و هنری کشورهای منطقه دانست و به نمایشگاه پوسترهای منتخب سینمای کشورهای عضو اکو اشاره کرد. وی همچنین بر اهمیت این رویداد در ایجاد فضایی برای تعامل میان سینماگران، هنرمندان و مخاطبان کشورهای منطقه تأکید کرد.
سینما؛ فرصتی برای دیدن فرهنگهای یکدیگر
در ادامه، دکتر مهرداد رخشنده، مدیر اجرایی مؤسسه فرهنگی اکو، در سخنان خود بر اهمیت برگزاری رویدادهای فرهنگی مشترک در میان کشورهای عضو اکو تأکید کرد.
وی «هفته فیلم اکو» را فرصتی برای تماشای روایتهای سینمایی کشورهای منطقه و آشنایی نزدیکتر با تنوع فرهنگی و هنری این کشورها دانست. همچنین نمایشگاه پوسترهای سینمایی را بخشی مکمل از این رویداد عنوان کرد که در کنار نمایش فیلمها، امکان مواجهه با جلوههای بصری و هنری سینمای کشورهای عضو اکو را فراهم میکند.
دکتر فریدزاده: سینما، پیش از آنکه توضیح دهد، امکان دیدن را فراهم میکند
در بخش اصلی سخنرانیهای افتتاحیه، دکتر رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی جمهوری اسلامی ایران، با نگاهی به ظرفیت سینما در ایجاد شناخت و گفتوگو میان فرهنگها، سخنان خود را با این تأمل آغاز کرد که سینما پیش از آنکه چیزی را برای مخاطب توضیح دهد، امکان «دیدن» را فراهم میکند؛ دیدنی که میتواند نخستین گام برای شناختن باشد.
وی با اشاره به تفاوتهای زبانی، تاریخی و جغرافیایی میان ملتها گفت که سینما میتواند پیش از ترجمه، امکان مواجهه با دیگری را فراهم کند؛ مخاطب ممکن است زبان یک شخصیت را نداند، اما میتواند چهره او، خانهاش، خیابانی که در آن زندگی میکند و تجربه انسانی او را ببیند و با آن ارتباط برقرار کند.
به گفته دکتر فریدزاده، «سینما پیش از آنکه درباره دیگری با ما سخن بگوید، دیگری را به ما نشان میدهد» و همین ویژگی میتواند سینما را به یکی از مهمترین امکانهای گفتوگو میان فرهنگها تبدیل کند.
وی در ادامه به اشتراکات تاریخی و فرهنگی کشورهای عضو اکو اشاره کرد و گفت که این منطقه طی قرنها محل رفتوآمد انسانها، اندیشهها و فرهنگها بوده است و آثار این پیوند را میتوان در ادبیات، قصهها، اسطورهها، آیینها، موسیقی، معماری و تجربههای تاریخی مشاهده کرد.
با این حال، دکتر فریدزاده تأکید کرد که «اشتراک، هرگز به معنای یکسانی نیست» و یکی از ویژگیهای مهم منطقه اکو را میتوان در این واقعیت دید که چگونه خاستگاههایی مشترک، به تجربهها و نگاههای متفاوت منتهی شدهاند.
از نگاه وی، سینما این تفاوت را به شکلی ملموس پیش چشم مخاطب قرار میدهد؛ زیرا هر فیلم علاوه بر روایت یک داستان، شیوهای از دیدن جهان را نیز با خود همراه میآورد.
شش فیلم؛ شش نگاه به انسان و جهان
دکتر فریدزاده در ادامه سخنان خود، به فیلمهای حاضر در «هفته فیلم اکو» اشاره کرد و گفت که مخاطبان در طول این رویداد با نگاههایی مواجه خواهند شد که از جغرافیاها و تجربههای متفاوت آمدهاند.
در کنار سینمای ایران و فیلم «زیبا صدایم کن»، ساخته رسول صدرعاملی، فیلمهای «در جستوجوی حقیقت» از تاجیکستان، «نایاب» از پاکستان، «مریم» از جمهوری آذربایجان، «روزی روزگاری در آناتولی» از ترکیه و «طلوع استپ بزرگ» از قزاقستان در این برنامه حضور دارند.
وی تأکید کرد که اهمیت این آثار صرفاً در شباهت یا تفاوت آنها با یکدیگر نیست، بلکه در فرصتی است که هر فیلم برای دیدن جهان از چشم دیگری فراهم میکند.
به گفته رئیس سازمان سینمایی جمهوری اسلامی ایران، یک هفته فیلم میتواند به جای آنکه صرفاً فرصتی برای سخن گفتن درباره دیگری باشد، فضایی برای دیدن و مواجهه با او ایجاد کند؛ مواجههای که در آن، امر آشنا میتواند در فرهنگی دیگر به شکلی متفاوت روایت شود.
از تفاوت فرهنگی تا تجربه مشترک درد
بخش دیگری از سخنان دکتر فریدزاده به یکی از عمیقترین تجربههای مشترک انسانی، یعنی «درد»، اختصاص داشت.
وی درد را شخصیترین تجربه انسان توصیف کرد و با اشاره به فقدان یک عزیز و بهویژه فقدان فرزند، بر یگانگی و جبرانناپذیری چنین تجربهای تأکید کرد. با این حال، او توضیح داد که گاهی یک فاجعه میتواند مجموعهای از دردهای فردی را از مرز فردیت عبور دهد و آن را به تجربهای جمعی و بخشی از حافظه یک جامعه تبدیل کند.
در همین چارچوب، دکتر فریدزاده به آنچه بر کودکان میناب گذشته است اشاره کرد و گفت که این فقدانها، در کنار یگانگی هر تجربه فردی، میتوانند به بخشی از حافظه و وجدان مشترک انسانی تبدیل شوند.
وی در پیوند با این موضوع، بار دیگر به ظرفیت سینما بازگشت و اظهار داشت که سینما میتواند از تجربه یک فرد آغاز کند و از خلال چهره و زندگی او، تجربهای را به نمایش بگذارد که در جغرافیایی دیگر و در زندگی انسانی دیگر نیز برای مخاطب قابل فهم باشد.
به گفته وی، سینما نمیتواند درد دیگری را به جای او تجربه کند، اما میتواند امکان دیدن آن درد را فراهم آورد و «شاید همین دیدن، آغاز فهم باشد.»
از تبادل فیلم تا تبادل نگاه
دکتر فریدزاده در بخش دیگری از سخنان خود، همکاری سینمایی میان کشورهای عضو اکو را فراتر از تبادل فیلم دانست و بر ظرفیت این همکاری برای تبادل نگاهها، تجربهها و شکلگیری گفتوگو میان سینماگران کشورهای منطقه تأکید کرد.
وی ابراز امیدواری کرد که این تعاملات در آینده بتواند به همکاریهای گستردهتر و حتی شکلگیری تولیدات مشترک سینمایی میان کشورهای عضو اکو منجر شود.
پوستر؛ بخشی از حافظه تصویری سینما
رئیس سازمان سینمایی جمهوری اسلامی ایران همچنین به نمایشگاه پوسترهای منتخب سینمای کشورهای عضو اکو اشاره کرد و پوستر را فراتر از یک نشانه برای معرفی فیلم دانست.
به گفته وی، پوستر بخشی از حافظه تصویری سینماست؛ تصویری که میتواند یک فیلم، یک دوره، یک نگاه زیباییشناختی و بخشی از تاریخ سینمای یک جامعه را در خود حفظ کند.
وی افزود که قرار گرفتن این پوسترها در کنار یکدیگر، تنها نمایش سینماهای متفاوت نیست، بلکه فرصتی برای مشاهده شیوههای متفاوت نگاه کردن به سینماست.
سینما؛ روایتی مشترک از جهانهای متفاوت
دکتر فریدزاده در پایان سخنان خود، معنای چنین رویدادی را در امکان دیدن بخشی از خود در آینه دیگری، بازشناسی دیگری در فضایی آشنا، دیدن تفاوتها بدون فراموش کردن اشتراکها و شناختن اشتراکها بدون محو کردن تفاوتها دانست.
وی «همسایگی» را نیز فراتر از همجواری جغرافیایی دانست و آن را در راه یافتن تصویر یکدیگر به حافظه ملتها معنا کرد.
«هفته فیلم اکو» با حضور آثار سینمایی شش کشور عضو اکو از ۲۱ تا ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ در مؤسسه فرهنگی اکو در تهران ادامه دارد و در کنار نمایش فیلمها، نمایشگاه پوسترهای منتخب سینمای کشورهای عضو اکو نیز تا پایان هفته پذیرای علاقهمندان خواهد بود.
این برنامه با هدف ایجاد فرصتی برای تماشای روایتهای متنوع سینمایی، تقویت تعاملات فرهنگی و فراهم کردن زمینه گفتوگو میان سینماگران، هنرمندان و مخاطبان کشورهای منطقه برگزار میشود.