تهران — در عصرگاهی که سالنهای پردیس سینمایی ملت تهران میزبان سینمادوستان و هنرمندان بودند، پردههای نقرهای پایتخت ایران ابزاری شدند برای عبور از مرزهای جغرافیایی و دست یافتن به زبانی مشترک در پهنه زیستی منطقه اکو. عصر روز سهشنبه، ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۹ مهر ۱۴۰۵)، بخش ویژه بینالملل چهلوسومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران با همکاری مؤسسه فرهنگی اکو، رویداد سینمایی «افقهای مشترک: سینما در گستره کشورهای اکو» (Shared Horizons: Cinema Across the ECO Countries) را برگزار کرد.
این برنامه که به گردآوری و کیوریتوری جاوید سبحانی با نمایش هشت اثر کوتاه از کشورهای افغانستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، تاجیکستان، ترکیه و ازبکستان همراه بود، روایتی تکاندهنده و زنده از تجربیات انسانی، چالشهای زیستمحیطی، حافظه تاریخی و تابآوری جوامع این منطقه ارائه داد.
پیام مؤسسه فرهنگی اکو: «سینما؛ تبدیل عناوین خبری به روایتهای انسانی»
در این مراسم، آقای شاهمنصور شاهمیرزا به نمایندگی از سفیر محمدحسن، رئیس مؤسسه فرهنگی اکو، به ایراد سخنرانی پرداخت و پیام رسمی این مؤسسه را قرائت کرد. وی با تمجید از انجمن سینمای جوانان ایران و برگزارکنندگان چهلوسومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران، تاکید کرد که دیپلماسی فرهنگی در منطقه اکو زمانی به ثمر مینشیند که تفاوتهای زبانی و تاریخی به رسمیت شناخته شوند، بیآنکه همرنگسازی یکدست بر ملتها تحمیل گردد.
نماینده رئیس مؤسسه فرهنگی اکو با اشاره به قدرت جادویی زبان تصویر گفت:
«بسیاری از ما، مردم و مکانهای همسایه را تنها با نامشان بر روی نقشه یا با عناوین خبری میشناسیم. سینما این نامهای انتزاعی را به چهره، صدا و ماجرا بدل میکند و ما را به قلب روستاها، شهرها و کارگاههایی میبرد که فرسنگها از تجربه زیسته ما دورند؛ اما در همان حال، احساساتی آشنا همچون نگرانی یک پدر، دلتنگی یک غریبه یا امید به شروعی دوباره را در ما بیدار میسازد.»
وی با برجسته ساختن جایگاه ویژه «فیلم کوتاه»، توانایی این قالب هنری را در فشردهترین شکل ممکن قدرتمند خواند و اشاره کرد که این آثار به دلیل ساخته شدن در یک دهه اخیر، «تصویر امروز منطقه» و نه صرفاً گذشته را به مخاطب عرضه میکنند و نشان میدهند که چگونه میراث کهن مشترک، امروز در قالب هنر معاصر بازآفرینی میشود.
هشت روایت از بحران، حافظه و تابآوری
مجموعه «افقهای مشترک» تصاویری عمیق و لایهبردار از جامعه امروز کشورهای عضو اکو را پیش روی تماشاگران قرار داد:
- «زبان مقتول» (Murder Tongue) — پاکستان (۲۰۲۲): ساخته علی سهیل جورا، که ناآرامیهای قومی و خشونتهای سال ۱۹۹۲ در کراچی و تأثیر آن بر سرنوشت یک خانواده را به تصویر میکشد.
- «تاوان یک اشتباه» (The Price of One Mistake) — قرقیزستان (۲۰۱۶): به کارگردانی توکتوموش جکشنبای اولو، روایتگر دشواریهای کودکان روستایی است که برای تأمین آب آشامیدنی سالم فرسنگها راه میپیمایند.
- «نشانی» (The Address) — ترکیه (۲۰۲۲): ساخته آرام دیلدار، داستان معلمی را روایت میکند که پس از انتصاب به زادگاهش درمییابد که روستای او در هیچ نقشه و سند رسمی وجود ندارد.
- «و سپس سکوت بود» (And Then There Was Silence) — ازبکستان (۲۰۲۴): انیمیشن تجربی به کارگردانی دانته روستاو که به بررسی ناپدید شدن تدریجی آب و صدا از طریق حافظه و ریتم میپردازد.
- «موخره» (Epilogue) — قزاقستان (۲۰۲۳): اثری ۳۰ دقیقهای از دامیر ابیلخانوف درباره دغدغهها و چالشهای روحی یک خانواده در مراقبت از سالخوردگان در آخرین روزهای زندگی.
- «نام من نفت است» (My Name Is Oil) — جمهوری آذربایجان (۲۰۲۵): ساخته ایگور اسمولا، داستان تجهیزات صنعتی یک دکل نفتی در دل دریا که میکوشند پیش از وقوع یک فاجعه زیستمحیطی هشدار دهند.
- «گلابگل» (Gulab Gul) — افغانستان (۲۰۲۳): اثری از سمیع ساغمان درباره پسر معلولی در روستایی کوهستانی که با احتمال از دست دادن تنها حامی خود روبرو است.
- «صداهای کوهستان» (Voices of the Mountains) — تاجیکستان (۲۰۲۵): مستند انیمیشنی گروهساز که با مشارکت نوجوانان تاجیک، رانش زمین و بحرانهای طبیعی را نه به عنوان فاجعه، بلکه به عنوان بخشی از حافظه زنده و زیست روزمره بازگو میکند.
همگرایی منطقهای در عرصه هنر معاصر
برگزاری رویداد «افقهای مشترک» در پردیس سینمایی ملت تهران بار دیگر نشان داد که سینمای کوتاه معاصر کشورهای اکو، فراتر از ابزاری نمایشی، بستری بیبدیل برای شناخت متقابل، همبستگی اجتماعی و شکلگیری گفتوگوهای میانفرهنگی زنده در منطقه است.