تهران – موسسه فرهنگی اکو؛ در عصر تسلط الگوریتم‌ها، هوش مصنوعی مولد و آشفتگی‌های اطلاعاتی، مرز میان حقیقت و بازنمایی بیش از پیش محو شده است. در چنین فضایی، نهمین همایش بین‌المللی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی با شعار محوری «همه نقش داریم: مردم به عنوان کنشگران جنگ شناختی در جهان مناقشه‌آمیز» صبح امروز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) در تالار حنانه دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران میزبان اندیشمندان، دیپلمات‌ها و صاحب‌نظران برجسته داخلی و بین‌المللی بود.
در این رویداد معتبر علمی و دیپلماتیک که به همت کرسی فضای مجازی و فرهنگ یونسکو و نهادهای همکار برگزار شد، نمایندگان ارشد مؤسسه فرهنگی اکو (ECI) با ارائه‌ی چشم‌اندازی راهبردی، بر ضرورت گذار از سواد رسانه‌ای سنتی به «تاب‌آوری شناختی» و «استقلال فکری» در گستره‌ی منطقه‌ای تأکید کردند.
بازآفرینی عاملیت انسانی در عصر جنگ شناختی؛ رویکرد کلان مؤسسه اکو
آیین گشایش این همایش با سخنرانی‌های کلیدی مقامات عالی‌رتبه همراه بود. در این میان، دکتر محمد حسن، ریاست محترم مؤسسه فرهنگی اکو، طی سخنرانی خود در نشست افتتاحیه، چالش‌های بنیادین عصر دیجیتال را واکاوی کرد. رئیس مؤسسه اکو با اشاره به دگرگونی بنیادین در چگونگی تولید و توزیع اطلاعات تصریح کرد که دسترسی به داده‌ها به خودی خود تولید دانش نمی‌کند، بلکه اطلاعات زمانی به دانش بدل می‌شوند که با تفکر انتقادی، راستی‌آزمایی و زمینه‌شناسی همراه گردند.
وی با هشدار نسبت به خطرات دستکاری‌های ناشی از هوش مصنوعی در اصالت داده‌های دیداری و شنیداری، بر ضرورت ارتقای «سواد قضاوت» تأکید کرد و یادآور شد که هدف نه دیکته کردن اندیشه‌ها، بلکه تقویت قدرت تفکر مستقل در شهروندان است. ریاست مؤسسه اکو همچنین با اشاره به ریشه‌های فرهنگی مشترک میان کشورهای عضو اکو، پیوند میان سواد رسانه‌ای و «درک بین‌فرهنگی» را به عنوان ابزاری قدرتمند در دیپلماسی فرهنگی و مهار روایت‌های قطبی‌ساز برشمرد.
از تئوری تا عمل: تجربه‌ها و گام‌های عملی اکو در حوزه رسانه
در ادامه و در بخش پایانی همایش، دکتر احمد آکالین، دستیار محترم مدیر مؤسسه فرهنگی اکو، در آیین اختتامیه طی سخنانی تحت عنوان «رویکردهای نوین شناختی به سواد رسانه ای: تجربه مؤسسه فرهنگی اکو»، به تبیین اقدامات عملیاتی و راهبردهای منطقه‌ای این سازمان پرداخت.
دکتر آکالین با اشاره به ضرورت تمرکز بر نسل‌های جوان، سازندگان محتوا و اینفلوئنسرها، به نتایج پژوهش‌های بین‌المللی از جمله مطالعات یونسکو اشاره کرد که نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از تولیدکنندگان محتوای دیجیتال پیش از انتشار، اطلاعات را راستی‌آزمایی نمی‌کنند. وی از برنامه‌ریزی مؤسسه اکو برای برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی اخلاق دیجیتال، سواد رسانه‌ای و صیانت از حقوق کودکان در فضای مجازی با همکاری دانشگاه‌های منطقه خبر داد. معاون مؤسسه اکو همچنین با یادآوری موفقیت نخستین همایش مشترک اکو و شورای عالی رادیو و تلویزیون ترکیه (RTÜK) در مرداد ماه گذشته، بر استمرار این همکاری‌های ساختاریافته تأکید کرد.
نگاه به آینده: رو به سوی همگرایی منطقه‌ای
این همایش فشرده که با برگزاری شش پنل تخصصی موازی در حوزه‌های حکمرانی الگوریتمی، مهندسی روایت، تاب‌آوری هیجانی و مسئولیت اخلاقی در زیست‌بوم‌های دیجیتال پیگیری شد، گامی استوار در جهت هم‌افزایی ظرفیت‌های دانشگاهی و نهادهای دیپلماتیک منطقه اکو به شمار می‌رود. چشم‌انداز روشن این همایش‌ها، ایجاد یک اکوسیستم رسانه‌ای متصل، مقاوم و آگاه است که در آن خرد انسانی و احترام متقابل فرهنگی، سکان‌دار پیشرفت فناوری در هزاره‌ی جدید خواهند بود.