در نخستین نشست از سلسله سمینارهای «میراث ناملموس جاده ابریشم» به میزبانی مؤسسه فرهنگی اکو در تهران، بر نقش محوری جوامع در صیانت و انتقال میراث فرهنگی ناملموس تأکید شد و ضرورت تقویت رویکردهای جامعهمحور و حرکت به سمت همکاریهای مستقیم و انسانمحور در سطح منطقه اکو مورد توجه قرار گرفت.
تهران – ۹ تیر ۱۴۰۵ – در نخستین نشست از سلسله سمینارهای «میراث ناملموس جاده ابریشم» با موضوع «همکاری منطقهای برای صیانت از میراث فرهنگی ناملموس در معرض خطر در کشورهای عضو اکو»، بر ضرورت تقویت رویکرد جامعهمحور در حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس و نقش محوری جوامع در تداوم و انتقال این میراث تأکید شد.
این نشست روز ۹ تیر ۱۴۰۵ به میزبانی مؤسسه فرهنگی اکو در تهران برگزار شد و جمعی از کارشناسان، پژوهشگران و مدیران حوزه میراث فرهنگی از کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) در آن حضور داشتند.
در این رویداد، دکتر اتوسا مومنی، مدیرکل مرکز منطقهای پژوهش برای صیانت از میراث فرهنگی ناملموس در غرب و آسیای مرکزی تحت نظارت یونسکو (مرکز میراث ناملموس تهران)، در سخنانی با تأکید بر ماهیت زنده و پویا بودن میراث فرهنگی ناملموس اظهار داشت: میراث فرهنگی ناملموس نه مجموعهای ایستا از عناصر فرهنگی، بلکه فرایندی زنده است که در بطن زندگی روزمره جوامع جریان دارد و از طریق تجربه زیسته، دانش بومی و حافظه جمعی نسلها بازآفرینی و منتقل میشود.
وی با اشاره به تحول رویکرد جهانی در حوزه میراث فرهنگی پس از تصویب کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو افزود: این کنوانسیون با قرار دادن جوامع، گروهها و افراد در مرکز فرآیند خلق، انتقال و صیانت از میراث فرهنگی، تغییر پارادایمی از رویکرد شیءمحور به رویکرد انسانمحور و فرایندمحور ایجاد کرده است.
مومنی در ادامه با بیان اینکه همچنان شکاف میان سیاستگذاری و اجرا در این حوزه وجود دارد، تصریح کرد: در بسیاری از موارد، جوامع به جای ایفای نقش کنشگرانه، در جایگاه ذینفعان منفعل قرار میگیرند؛ در حالی که ماهیت صیانت میراث فرهنگی بر مشارکت فعال و درونزای جوامع استوار است.
وی تأکید کرد: صیانت از میراث فرهنگی ناملموس فرآیندی بیرونی و صرفاً نهادی نیست، بلکه در دل ساختارهای اجتماعی و فرهنگی جوامع شکل میگیرد و نهادهای رسمی باید نقش تسهیلگر و پشتیبان داشته باشند.
مدیرکل مرکز میراث ناملموس تهران همچنین با اشاره به مفهوم جاده ابریشم خاطرنشان کرد: جاده ابریشم صرفاً یک مسیر تاریخی نیست، بلکه یک پیوستار فرهنگی زنده است که همچنان از طریق تعاملات فرهنگی و شبکههای انسانی در منطقه اکو استمرار دارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به چالشهای پیشروی میراث ناملموس اشاره کرد و گفت: گسست میان نسلها، تحولات سریع اجتماعی و شهری و همچنین همگونسازی فرهنگی در بستر دیجیتال از مهمترین تهدیدهای تداوم این میراث به شمار میرود.
مومنی در ادامه بر ضرورت تغییر رویکردهای همکاری در حوزه میراث فرهنگی تأکید کرد و افزود: آینده صیانت از میراث فرهنگی نیازمند گذار از همکاریهای صرفاً نهادی به سمت همکاری مستقیم میان جوامع و توسعه شبکههای منطقهای جامعهمحور است.
در پایان این نشست نیز بر این موضوع تأکید شد که میراث فرهنگی ناملموس نه یک دارایی قابل تملک، بلکه مسئولیتی مشترک میان جوامع و نسلهاست و تداوم آن در گرو مشارکت فعال حاملان و انتقالدهندگان این میراث خواهد بود.